نویسنده: پیمان صالحی | پژوهشگر فلسفه سیاسی غرب و دانشآموخته اندیشه سیاسی از دانشگاه امام صادق (ع)
دیپلماسی ایرانی: با گذشت چند ماه از آغاز دوره دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ، نخستین دور از مذاکرات غیرمستقیم میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده در روز ۲۳ فروردین ۱۴۰۴ (۱۲ آوریل ۲۰۲۵) در مسقط، پایتخت عمان برگزار شد. این گفتوگوها با میانجیگری بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، انجام شد و در آن، سید عباس عراقچی از طرف ایران و استیو ویتکاف به نمایندگی از کاخ سفید نقشآفرینی کردند.
هرچند این مذاکرات بهصورت غیرمستقیم بوده است، اما منابع نزدیک به دو طرف، از پیشرفت نسبی و احتمال تداوم آن خبر دادهاند. در این میان، سوال اصلی آن است که آیا آمریکا بهدنبال حلوفصل واقعی اختلافات است یا آنکه همچنان رویکرد مهار و کنترل جمهوری اسلامی را از مسیر گفتوگو دنبال میکند؟
اهداف واقعی آمریکا در مذاکرات ۱۴۰۴
بهنظر میرسد آمریکا در این دور جدید، همچون تجربههای پیشین، مذاکره را نه بهعنوان راهحلی برای حل ریشهای اختلافات، بلکه بهعنوان ابزاری برای کاهش تنش موقت و مدیریت تهدید ایران مورد استفاده قرار میدهد. واشینگتن به دلایل متعددی بهدنبال کاهش تنش با ایران است:
- تمرکز راهبردی بر مقابله با چین
- کاهش اصطکاک در خاورمیانه برای آزادسازی ظرفیتهای نظامی و امنیتی
- نمایش دیپلماسی فعال برای اهداف داخلی و انتخابات میاندورهای کنگره در سال ۲۰۲۶
در واقع، مذاکره میتواند برای دولت ترامپ ابزاری باشد برای مدیریت فضای سیاسی پیش از انتخابات، بدون آنکه الزاماً به توافقی معنادار با تهران منجر شود.
موانع و تهدیدهای پیشرو
این مسیر با چالشهای متعددی روبهروست. برخی بازیگران ثالث از جمله رژیم صهیونیستی و لابیهای حامی آن در آمریکا، با هرگونه توافق احتمالی مخالفت دارند. همچنین، در داخل کشور نیز بهدلیل تجربه تلخ برجام و مذاکرات بینتیجه وین، افکار عمومی نسبت به این گفتوگوها حساس شده است.
رهبر انقلاب چه میگویند؟
«گفتوگوهای عمان یکی از دهها کار وزارت أمور خارجه است. مسائل کشور را به گفتوگوها گره نزنیم. اشتباهی که در برجام کردیم اینجا تکرار نشود… خطوط قرمز مشخص است؛ ممکن است این مذاکرات به نتیجه برسد، ممکن هم هست نرسد.»
این بیانات نشان میدهد که مسیر فعلی مذاکرات از نگاه عالیترین مقام نظام، مسیری محتاطانه و مشروط است؛ نباید مجدداً کشور دچار «شرطیسازی» شود.
Peiman Salehi – Political Analyst & Writer 
Leave a comment