Peiman Salehi – Political Analyst & Writer

📝

منتشرشده در خبرگزاری مهر

ترامپ بار دیگر با سخنانی دو پهلو و البته کمی ملایم‌تر نسبت به دوره اول ریاست‌جمهوری خود مسئله مذاکره با ایران را مطرح کرد. مسئولان کشور بار دیگر باید این نکته را در نظر بگیرند که مذاکرات ایران و آمریکا تنها یک فرآیند دیپلماتیک برای حل‌وفصل اختلافات نیست، بلکه مواجهه‌ای میان دو گفتمان سیاسی با بنیان‌های فکری متفاوت است.

ایران، بر پایه گفتمان استقلال، مقاومت و هویت اسلامی-انقلابی، با نظم بین‌المللی غرب‌محور به چالش برخاسته است. در مقابل، آمریکا به‌عنوان رهبر نظام لیبرال‌دموکراسی جهانی، تلاش دارد تا کشورها را در چارچوب نظم موردنظر خود قرار دهد. این تفاوت‌های گفتمانی بر سرشت و سرنوشت مذاکرات تأثیر مستقیم دارند.

انقلاب اسلامی ایران نه‌تنها یک تحول سیاسی بلکه یک دگرگونی فکری بود، که بنیان‌های نظم جهانی تحت سیطره آمریکا را به چالش کشید. در این چارچوب، سیاست خارجی ایران مبتنی بر حفظ استقلال، مقابله با سلطه‌جویی و حمایت از جبهه مقاومت تعریف شده است.

در مقابل، ایالات متحده نظم بین‌المللی را بر اساس هژمونی خود تعریف کرده و هرگونه تغییر در این نظم را تهدیدی برای جایگاه جهانی خود می‌داند. به همین دلیل، مذاکرات ایران و آمریکا صرفاً موضوعی تکنیکی درباره تحریم‌ها یا توافقات هسته‌ای نیست، بلکه بازتابی از چالش‌های عمیق‌تری میان دو الگوی فکری است.

آمریکا مذاکرات را ابزاری برای مدیریت بحران و اعمال فشار بر ایران می‌داند تا تهران را به سمت تغییر رفتار سوق دهد. در مقابل، ایران مذاکره را تنها در صورتی می‌پذیرد که با حفظ عزت و استقلال همراه باشد.

این تفاوت در نگاه، سبب شده که هرگونه توافق میان دو طرف همواره شکننده باشد و حتی در صورت حصول توافق، تداوم آن با چالش‌های جدی مواجه شود.

اگر واقع‌بینانه به چالش‌های ایران و آمریکا بنگریم، با توجه به این تقابل فکری، همان‌طور که مقام معظم رهبری فرمودند، مذاکرات با آمریکا «هوشمندانه، عاقلانه و شرافتمندانه» نیست.

«وَکَأَیِّنْ مِنْ نَبِیٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّیُّونَ کَثِیرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَکَانُوا ۗ وَاللَّهُ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ»
(سوره آل عمران، آیه ۱۴۶)

خداوند متعال در این آیه که یکی از سیاسی‌ترین آیات قرآن کریم است، به مسلمانان دستور می‌دهد که در مواجهه با دشمنان حتی اگر آسیبی دیدند، نه دچار ضعف درونی شوند و نه ضعف بیرونی؛ و از اظهار بیچارگی بپرهیزند.

🖊 نویسنده: پیمان صالحی | دانش‌آموخته ارشد علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق (ع)